Czym jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością?
Spółka z o.o. jest kapitałową spółką handlową posiadającą osobowość prawną. Oznacza to, że spółka jest odrębnym od jej wspólników podmiotem praw i obowiązków (prawa i zobowiązania spółki nie są więc prawami i zobowiązaniami jej wspólników). Spółka z o.o. może zostać utworzona w dowolnym prawnie dopuszczalnym celu, jednak najczęściej zakładana jest w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Kto może założyć spółkę z o.o.?
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać utworzona przez jedną lub więcej osób (wchodzą tu w grę zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne oraz jednostki organizacyjne posiadające podmiotowość prawną, niebędące osobami prawnymi).
Spółka jednoosobowa (a więc posiadająca jednego wspólnika) nie może zostać jednak zawiązana przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Pomimo tego ograniczenia, nic nie stoi na przeszkodzie, aby po założeniu spółki z o.o. przez jednoosobową spółkę z o.o. wraz z np. osobą fizyczną, osoba fizyczna zbyła wszystkie udziały w spółce na rzecz jednoosobowej spółki z o.o., która stanie się tym samym wspólnikiem nowoutworzonej spółki z o.o.
Szczególnym sposobem utworzenia spółki z o.o. jest przekształcenie przedsiębiorstwa osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – główne zalety
Poniżej przedstawiamy główne zalety spółki z o.o. Waga poszczególnych zalet zależeć będzie od konkretnego przypadku, jednak na początku omawiamy te z nich, które najczęściej wskazywane są jako najważniejsze.
Wspólnicy sp. z o.o. nie odpowiadają za jej zobowiązania
Wspólnicy spółki z o.o. nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
W celu zobrazowania tego twierdzenia, można sobie wyobrazić przykład, w którym spółka zaciągnęła kredyt w wysokości 200 tys. złotych, jednak z jakichś względów nie jest go w stanie spłacić i zostaje pozwana przez bank o zwrot udzielonej kwoty kredytu wraz z odsetkami. W przypadku wydania przez sąd wyroku zasądzającego (uwzględniającego powództwo banku w całości), bank będzie mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku spółki, ale już nie w stosunku do majątku wspólników, który pozostanie bezpieczny. Dla porównania – wspólnicy spółki jawnej byliby w takiej sytuacji odpowiedzialni solidarnie ze spółką za spłatę zaciągniętego przez spółkę kredytu.
Członkowie zarządu mogą zabezpieczyć się przed odpowiedzialnością za zobowiązania spółki z o.o.
Chociaż członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą, w szczególnych przypadkach, odpowiadać za zobowiązania spółki – w praktyce taka sytuacja zdarza się niezwykle rzadko, a w przypadku zachowania minimum należytej staranności nie powinna zdarzać się nigdy.
Zgodnie z art. 299 § 1. kodeksu spółek handlowych (dalej: „KSH”), jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
Trzeba jednak pamiętać, że art. 299 § 2. KSH pozwala na uwolnienie się przez członków zarządu od tej odpowiedzialności poprzez wykazanie, że:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo
- pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, wierzyciel nie poniósł szkody.
Możliwość uniknięcia składek ZUS przez wspólników sp. z o.o.
Wspólnicy spółki z o.o., w przeciwieństwie do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą lub wspólników spółek osobowych (np. spółki jawnej), nie są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wyjątkiem jest tzw. jednoosobowa spółka z o.o., której jedyny wspólnik traktowany jest przez ZUS tak samo jak osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą.
W tym miejscu warto pamiętać, że zgodnie z utrwaloną praktyką orzeczniczą, spółki posiadające więcej niż jednego wspólnika, w których jednak jeden z nich zajmuje pozycję dominującą (np. posiadając 95% udziałów i będąc jedynym członkiem zarządu spółki), traktowane są często jako spółki jednoosobowe w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach społecznych.
Odnotowania jednak wymaga przełamująca tę linię orzeczniczą uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r. (III UZP 8/23), zgodnie z którą wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99% udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym.
Łatwość zbycia udziałów i zaplanowania sukcesji przedsiębiorstwa
Wspólnicy spółki z o.o. mogą w prosty sposób zbyć część lub wszystkie z przysługujących im udziałów w kapitale zakładowym spółki. Umowa zbycia udziałów wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
W przeciwieństwie do transakcji, których przedmiotem jest ogół praw i obowiązków np. wspólnika spółki jawnej, nabywca udziałów nie musi obawiać się odpowiedzialności za długi spółki, a nadto może ograniczyć się do nabycia części udziałów (co jest niemożliwe przypadku nabycia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej).
Zbycie udziałów może być także skuteczną i nieskomplikowaną metodą zapewnienia sukcesji w spółce (darowizna/sprzedaż udziałów między członkami rodziny).
Pozyskiwanie finansowania przez przystąpienie nowego wspólnika (inwestora)
Przystąpienie do spółki nowego wspólnika (powiązane z wniesieniem wkładu) jest często stosowaną metodą pozyskiwania zewnętrznego finansowania dla przedsięwzięć realizowanych przez spółki z o.o. Jest to szczególnie ważne w przypadku start-upów lub innych przedsięwzięć wymagających dużego nakładu kapitału i związanych z wysokim poziomem ryzyka biznesowego.
Przystąpienie nowego wspólnika pociąga za sobą konieczność podwyższenia kapitału zakładowego spółki z o.o.
Korzyści podatkowe (CIT Estoński)
Wybór spółki z o.o. pozwala na skorzystanie z tzw. Estońskiego podatku CIT. Przy tej formie opodatkowania:
- spółka nie płaci podatku od osób prawnych do czasu dokonania wypłaty zysku na rzecz swoich wspólników. Pozwala to na dogodne reinwestowanie zysków osiąganych przez spółkę;
- nawet w przypadku wypłacania 100% zysku każdego roku, efektywne opodatkowanie (CIT+PIT) w przypadku małych podatników (których przychód nie przekracza równowartość 2 mln euro rocznie) wynosi 20%, a więc jest istotnie niższe niż opodatkowanie JDG (gdzie poza podatkiem dochodowym należy doliczyć również składki na rzecz ZUS).
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – główne wady
Tak jak każda forma prawna, również spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest pozbawiona wad. Poniżej omawiamy te wskazywane najczęściej.
Długotrwałe postępowanie likwidacyjne
O ile utworzenie spółki z o.o. przebiega stosunkowo szybko i w przypadku zastosowania uproszczonej formy jej zakładania (online, w systemie s24) może nastąpić z dnia na dzień, o tyle tego samego nie można powiedzieć o rozwiązaniu spółki z o.o. Domyślnym sposobem rozwiązania spółki jest bowiem jej likwidacja, związana z koniecznością podjęcia uchwały postawieniu spółki w stan likwidacji i ogłoszeniem tego faktu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na 3 miesiące przed złożeniem wniosku o wykreślenie spółki z o.o. z rejestru.
Pełna księgowość, sprawozdania finansowe i sprawozdania z działalności
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, niezależnie od osiąganych wyników finansowych, zobowiązana jest do prowadzenia tzw. pełnej księgowości. Ponadto po zakończeniu każdego roku obrotowego, spółka sporządza również roczne sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności, zatwierdzane przez zwyczajne zgromadzenie wspólników.
Wiąże się to z dodatkowymi kosztami, o których możesz przeczytać w naszym artykule pt. „Ile kosztuje założenie i prowadzenie spółki z o.o. (2025)?”.
Podwójne opodatkowanie (PIT+CIT)
Efektywne prowadzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się z koniecznością zaprojektowania mechanizmów pozwalających na legalne uniknięcie podwójnego opodatkowania.
Najpopularniejszymi metodami wypłaty środków ze spółki w celu minimalizacji osiąganego przez nią, opodatkowanego podatkiem od osób prawnych (CIT) zysku są m.in.:
- wypłata wynagrodzenia członkom zarządu przyznanego im w uchwale wspólników za sprawowanie funkcji w organie spółki,
- używanie przez spółkę majątku wspólników na podstawie umów najmu (i tym samym transfer środków do wspólników w formie płatności czynszu najmu),
- wypłata wspólnikom wynagrodzenia za powtarzające się świadczenia niepieniężne na rzecz spółki (art. 176 KSH).
Nie ma przy tym jednej, uniwersalnej metody wypłaty zysków, odpowiedniej dla każdej spółki.
Podsumowanie
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest użytecznym narzędziem pozwalającym na minimalizację kosztów i ryzyk, a tym samym maksymalizację osiąganych zysków, jednak wykorzystanie jej pełnego potencjału wymaga profesjonalnej obsługi korporacyjnej.
Jesteś zainteresowany(a) ofertą Kancelarii w zakresie praktyki tworzenia i przekształceń spółek? Zapraszamy do kontaktu. Działamy w całej Polsce.